Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026

Μέγας Αθανάσιος: Στύλος της Ορθοδοξίας


Ο Άγιος Αθανάσιος. Φορητή εικόνα του Μιχαήλ Δαμασκηνού, τέλη 16ου αιώνα. Μουσείο Εικόνων. Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας· [ΠΗΓΗ: ΣΟΦΙΑ Ν. ΣΦΥΡΟΕΡΑ. (2013). Μέγας Αθανάσιος. Ο Στύλος της Ορθοδοξίας. Αθήνα: Πεδίο, σ. 31].

Τρίτη 6 Ιανουαρίου 2026

Αγιασμός του σύμπαντος κόσμου

Από τον πνευματικό λειμώνα του Λάμπρου Σιάσου, Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ το παρακάτω απόσπασμα για τον Μεγάλο Αγιασμό: «[...] η πράξη του αγιασμού των υδάτων και του κόσμου αποτελεί, όχι μόνο αποκορύφωση σειράς ακολουθιών, αλλά καρπό και συνέπεια σειράς προσπαθειών, εκτιμήσεων και παραδοχών. Οι πιστοί της Ορθόδοξης Εκκλησίας εννοούν τους εαυτούς τους άρχοντες και κατοίκους του σύμπαντος κόσμου, για τον οποίον βεβαίως κόσμο αισθάνονται και την ανάλογη ευθύνη του αγιασμού. Γι’ αυτό τον κόσμο γνωρίζουν, όχι μόνο ότι είναι δημιούργημα του Πανάγαθου Θεού, αλλά ότι κυρίως με δική τους υπαιτιότητα άρχισε κάποτε να βλασταίνει ιοβόλους ακάνθας. Για τη θεραπεία του και την αναφορά του στο Θεό ακολουθούν το παράδειγμα του βαπτισθέντος Χριστού. Κατέρχονται στο θάνατο της αμαρτίας και ανέρχονται συναναφέροντας με τον εαυτό τους και τον κόσμο στο Θεό. Προς τούτο έχουν την μοναδική και πνευματοκίνητη συνδρομή της Μητρός τους Εκκλησίας. Τους στηρίζει και τους προβάλλει το παράδειγμα των παλαιών δικαίων και το νέφος των αγίων· τους παραστέκεται με ανθρωπινότατα και σωστικά μέσα προετοιμασίας και αγωγής για να φθάσουν στο φωτισμό και τον αγιασμό, τον προσωπικό και του κόσμου. Έτσι αποδίδουν την οφειλόμενη τιμή και ευχαριστία στον Τριαδικό Θεό και Πατέρα τους».


ΛΑΜΠΡΟΣ ΣΙΑΣΟΣ. (1994). Από την εκκλησιαστική στη λαϊκή ευσέβεια. Θεσσαλονίκη 1994. Πουρναράς, σ. 54.

Η Βάπτιση του Χριστού

«Η παρουσία του αγίου Πνεύματος κατά τα Θεοφάνεια φανερώνεται στο μέγα φως του Ιορδάνη, για τούτο και το όνομα “φωτισμός” (ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ, Απολογία, Α΄ 61, 13. P.G. 6, 420), που οι πατέρες δίδουν στο βάπτισμα ως Παρουσία – Έλευση. Η “εορτή των Φώτων”, εορτάζει την γέννηση του όντος στο θείο φως: το βάπτισμα “γνωρίζει τω δημιουργήματι τον δημιουργόν, τω νω την αλήθειαν, τη επιθυμία τον μόνον επιθυμητόν”» (ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΣΙΛΑΣ, Περί της εν Χριστώ ζωής, Β΄, 64).
ΠΑΥΛΟΥ ΕΥΔΟΚΙΜΟΦ. (1972). Η Ορθοδοξία, μτφρ. Αγαμέμνων Τ. Μουρτζόπουλος. Αθήνα: Εκδόσεις Βασ. Ρηγοπούλου, σ. 373.  

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στις παραπομπές, προς διευκόλυνση των αναγνωστών, έγινε μικρή παρέμβαση· όσον αφορά στον Ιουστίνο βλ. ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ, Άπαντα τα έργα, εισαγωγή – μετάφρασις – σχόλια υπό Παναγιώτου Κ. Χρήστου, εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1985, σσ. 184-185. Για τον άγιο Νικόλαο Καβάσιλα βλ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΒΑΣΙΛΑ, Περί της εν Χριστώ Ζωής, εισαγωγή – μετάφρασις – σχόλια υπό Παναγιώτου Κ. Χρήστου, εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1979, σσ. 374-375.






















Η Βάπτιση του Χριστού, μικρογραφία εκ χειρογράφου (τετραευάγγελου) επί περγαμηνής κώδικος του 12ου – 13ου αιώνος, φ. 13v. Ιστορική Βιβλιοθήκη πάλαι ποτέ Γυμνασίου Μυτιλήνης, Πρότυπου ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. © Απαγορεύεται οιαδήποτε αναδημοσίευση της εν λόγω μικρογραφίας χωρίς την έγγραφη άδεια από τον διαχειριστή του ιστολογίου.