Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026

«Έτι δέομαί σου»

Κύριε, είμ’ ένας άθεος! Και είμαι αδελφός
του χαρτοπαίκτη, του μπεκρή. Και σάρκα έχω και αίμα.
Κι όπως εχώρισες εσύ τα σκότη από το φως
έτσι χωρίζω και αγαπώ – απ’ το σωστό – το ψέμα.

Το κρίμα θέλω! Είνʼ όμορφη η αμαρτία. Πολύ
εσύ με θέλησες αγνόν-δεν είμαι, οι άλλοι, οι άλλοι,
οι εκπεσμένοι, οι αμαρτωλοί. Οι μούργοι-κι είνʼ πολλοί-
τι τάχα λεν; κι είναι αδερφοί. Τι ξέρουν; Κι είν’ μεγάλοι.

Και είμαι, Κύριε, άθεος. Και το κακό αγαπώ.
Κι εμέ μʼ αρέσει η ζαβολιά, η γυναίκα του κοντά μου,
τόσο, που ακόμα το φονιά-ανάγκη να το πω;-
τον έχεις κάμει όμοιον μου κι οστό απʼ τα οστά μου.

Κι είμʼ άθεος! Καρδίας συ που ετάζεις και νεφρούς,
πρόσεχε: αγαπώ πολύ τα «πλήθη αμαρτιών μου».
Συ που νεφέλας ανιστάς και ξαναζείς νεκρούς,
-στʼ άνθισμα είμαι των παθών-τα αίσχη πλήθυνόν μου!…


Αυτά από τον ανατρεπτικό κυρ Γιάννη Σκαρίμπα, προς κάποιους χριστιανομαθημένους, που νομίζουν ότι έχουν τον Χριστό στο τσεπάκι τους. Με αφορμή μία συζήτηση που έκανα μ’ έναν «ζητοορθόδοξο», που σχεδόν ουρλιάζοντας μού έλεγε ότι τα Θρησκευτικά στο σχολείο δεν διδάσκουν Χριστό! Εδώ, ο Χαλκιδιώτης λογοτέχνης κάνει μία ειλικρινή «προσευχή» - εξομολόγηση που συνδυάζει την αμφιβολία, την ανθρώπινη αδυναμία και την αλληλεγγύη προς τους κατατρεγμένους και περιθωριακούς. Η σχεδόν «αλήτικη» και βαθιά ανθρώπινη γλώσσα του Σκαρίμπα, σ' έναν που έχει γεμυμνασμένα θεολογικά κριτήρια, είναι φανερό πως δείχνει μία ιδιότυπη «θεολογία του περιθωρίου», η οποία έρχεται σε πλήρξη ρήξη με μια άνευρη και αποστεωμένη χριστιανική πίστη. Α.Ι.Κ.

Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026

Του ταπεινού Ρωμανού Μελωδού

«Έλεγα κάποτε σ’ ένα γέροντα του Αγίου Όρους πόσο κοντά μου ένιωθα τον Ρωμανό: “Τον μεταφράζω, ξέρετε, γιατί πιστεύω πως… θα του άρεσε ο Καραγκιόζης”. Ο γέροντας χαμογέλασε και είπε: “Ορθόδοξη αίσθηση”».

Ρωμανού του Μελωδού. (1997). Τρεις Ύμνοι: Εις την Γέννησιν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Εις την Ανάστασιν του Κυρίου. Εις την Ανάληψιν του Κυρίου. Εισαγωγή – μετάφραση Κυριάκος Χαραλαμπίδης. Αθήνα: Άγρα, σ. 17.


Άγιος Ρωμανός ο Μελωδός· Τοιχογραφία στον ναό της Παναγιάς του Άρακος, Λαγουδερά Κύπρου (1192).

Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2026

Από την ιδεολογία στην ύπαρξη: Το χριστιανικό ζητούμενο

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ


Στις Κυριακάτικες Θείες Λειτουργίες, κατά καιρούς ακούω κηρύγματα λαϊκών και κληρικών. Τα περισσότερα κινούνται στον άξονα ενός στείρου δογματισμού και μιας ευσεβιστικής κατηχήσεως, γεγονός που κάνει τον θρησκευτικό βίο των πιστών να εγκλωβίζεται και να συρρικνώνεται συνεχώς στην αντίληψη πως ο χριστιανισμός είναι θεωρία και ιδεολογία. Ο Χρήστος Μαλεβίτσης, ένας από τους πιο σημαντικούς στοχαστές και δοκιμιογράφους, με καθοριστική συμβολή στον πνευματικό βίο του νεότερου ελληνισμού, έλεγε ότι ο χριστιανισμός «δεν είναι “πνεύμα” και “αλήθεια”, αλλά ζ ω ή εν πνεύματι και αληθεία», πράγμα που σημαίνει πως «κανένας δεν είναι χριστιανός, αλλά γίνεται χριστιανός, βρίσκεται στον δρόμο, τον πλέον δύσβατο του ανθρώπου». Αν, δηλαδή, θέλαμε να δώσουμε έναν ορισμό του χριστιανισμού σύμφωνα με τον Μαλεβίτση, θα λέγαμε ότι ο «χριστιανός συνεχώς αμφιβάλλει (όπως συνεχώς αμφιβάλλει και ο γνήσιος ποιητής για την αξία του έργου του) έναντι του Θεού. Πρόκειται για την πλέον συγκλονιστική περιπέτεια της ψυχής».
Στο πώς τώρα τα σύνδρομα —άλλοτε ελαφρότερα κι άλλοτε βαρύτερα— κάποιων εκπροσώπων της Εκκλησίας (κληρικών και λαϊκών) υμνούν τους βολεμένους και καλοπερασάκηδες, ο Μαλεβίτσης δίνει κοφτερή απάντηση: «Ο χριστιανισμός είναι η θρησκεία των πασχόντων, των ασθενών, των φτωχών, των βασανισμένων, των διωκομένων, των δουλευόντων – όλων αυτών που ζουν στα όρια της υπάρξεώς τους. Άρα, στο βαθμό που επεκτείνεται η σύγχρονη οικονομική ευημερία και η απελευθέρωση από κάθε ανάγκη, μειώνονται και τα κοινωνικά ερείσματα του χριστιανισμού».
Επανέρχομαι στο κήρυγμα και τελειώνω το σχόλιό μου. Αν το χριστιανικό κήρυγμα στους ναούς κάθε Κυριακή απαιτεί από τους πιστούς ριζική μεταστροφή και αλλαγή τρόπου ζωής, αυτό δεν γίνεται με ηθικολογικές προτροπές. Γίνεται με τον τρόπο που ο χριστιανός θα θυσιάσει τη ζωή του, χωρίς να γίνει δημόσιο πρόσωπο, αλλά ένας σύγχρονος μάρτυρας. Στην αντίθετη περίπτωση, οι ιεροκήρυκες θα συνεχίζουν να μιλούν περί χριστιανισμού με έναν λόγο άγονο, με κίνδυνο ο χριστιανισμός να συνεχίσει να βρίσκεται σε «δεινή φλυαρία, σε κενολογία και σε ανιαρή παλιλλογία. Και κατά μέγα μέρος έχει εκεί καταντήσει».

Υ.Γ. Τα αποσπάσματα από άρθρο του Χρήστου Μαλεβίτση: «Η εσχάτη ώρα», Ευθύνη, τχ. 180 (Δεκέμβριος 1986) 597-600· [αφιέρωμα: Η Ορθοδοξία σήμερα].