Κυριακή του Παραλύτου

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα. Ἔστι δὲ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῇ προβατικῇ κολυμβήθρα, ἡ ἐπιλεγομένη Ἑβραϊστὶ Βηθεσδά, πέντε στοὰς ἔχουσα. Ἐν ταύταις κατέκειτο πλῆθος τῶν ἀσθενούντων, τυφλῶν, χωλῶν, ξηρῶν, ἐκδεχομένων τὴν τοῦ ὕδατος κίνησιν. Ἄγγελος γὰρ κατὰ καιρὸν κατέβαινεν ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ, καὶ ἐτάραττε τὸ ὕδωρ· ὁ οὖν πρῶτος ἐμβὰς μετὰ τὴν ταραχὴν τοῦ ὕδατος ὑγιὴς ἐγίνετο ᾧ δήποτε κατείχετο νοσήματι. Ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη ἔχων ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ. Τοῦτον ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς κατακείμενον, καὶ γνοὺς ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει, λέγει αὐτῷ· Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ἀσθενῶν· Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω, ἵνα ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ, βάλῃ με εἰς τὴν κολυμβήθραν· ἐν ᾧ δὲ ἔρχομαι ἐγὼ, ἄλλος πρὸ ἐμοῦ καταβαίνει. Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἔγειρε, ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. Καὶ εὐθέως ἐγένετο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἦρε τὸν κράβαττον αὐτοῦ καὶ περιεπάτει. Ἦν δὲ σάββατον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. Ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι τῷ τεθεραπευμένῳ· Σάββατόν ἐστιν· οὐκ ἔξεστί σοι ἆραι τὸν κράβαττον. Ἀπεκρίθη αὐτοῖς· Ὁ ποιήσας με ὑγιῆ, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει. Ἠρώτησαν οὖν αὐτόν· Τίς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰπών σοι, ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει; ὁ δὲ ἰαθεὶς οὐκ ᾔδει τίς ἐστιν· Ὁ γὰρ Ἰησοῦς ἐξένευσεν ὄχλου ὄντος ἐν τῷ τόπῳ. Μετὰ ταῦτα εὑρίσκει αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἴδε ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται. Ἀπῆλθεν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἀνήγγειλε τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ (Ἰω. 5:1-15).

«Αυτούς που έχουν εγκαταλείψει οι άνθρωποι επισκέπτεται ο Θεός. Ο Θεός δεν αφήνει μόνο και αβοήθητο τον άνθρωπο που υποφέρει. Ο άνθρωπος δεν πρέπει να απελπίζεται. Στην πρόσκλησή του προς τον Θεό αυτός απαντά με την έκχυση της αγάπη του.

Ακόμη, ο Χριστός, με τις θεραπείες του που επιτελεί, δείχνει ότι ο καινούργιος κόσμος του Θεού είναι ένας κόσμος στον οποίο ο άνθρωπος θα απελευθερωθεί από τις δυνάμεις της φθοράς και του θανάτου, θα ζει σε κοινωνία αγάπης και αδελφοσύνης. Τον παράλυτο που δεν έχει ένα άνθρωπο να τον βοηθήσει, ίσως και από δική του υπαιτιότητα, επαναφέρει ο Χριστός στην ανθρώπινη κοινωνία.

Η αγάπη είναι πάνω από το νόμο. Η θεραπεία του παραλύτου από τον Χριστό το Σάββατο δείχνει ότι για τον ίδιο προτεραιότητα έχει ο άνθρωπος και όχι οι ανθρώπινοι κανόνες. Πριν και πάνω απ’ όλα βρίσκεται ο άνθρωπος, με τις συγκεκριμένες προσωπικές του ανάγκες. Το μήνυμα του Χριστού είναι ότι τα πάντα, οργανώσεις, θεσμοί, νόμοι, οφείλουν να υπηρετούν τον άνθρωπο, άλλως εκπίπτουν του σκοπού τους. Με το θαύμα του αυτό, ο Χριστός τονίζει ότι για την παροχή αγάπης δεν υπάρχει μέρα αναπαύσεως. Η προσφορά και η υπηρεσία προς το συνάνθρωπό μας πρέπει να είναι συνεχής καθημερινή πράξη».

ΣΤΑΥΡΟΥ Σ. ΦΩΤΙΟΥ. (2000). Ορθόδοξα Μηνύματα: Ερμηνεία Ευαγγελικών Περικοπών. Συμβολή στη Διδασκαλία της Ορθόδοξης Χριστιανικής Αγωγής. Αθήνα: Γρηγόρη, σσ. 144-145.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Μονή Σταυρονικήτα. Άγιον Όρος.

Πρωτομαγιά 2026

Το «Χαίρε των Μυροφόρων»: η πρώτη Θεοφάνεια του Χριστού μετά την Ανάστασή του

ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΑΤΡΙΝΕΛΗ – ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗ – ΜΑΡΙΑΣ ΘΕΟΧΑΡΗ. (1974). Μονή Σταυρονικήτα. Ιστορία – Εικόνες – Χρυσοκέντητα. Αθήνα: Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, σ. 88, εικ. 25.

Με αφορμή μια συζήτηση για τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Τις διακοπές του Πάσχα είχα την ευκαιρία να ξαναδιαβάσω τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση. Στο πασχαλινό μάλιστα τραπέζι με φίλη φιλόλογο συζητήσαμε για τη μεταφορά της Μεγάλης Χίμαιρας στην τηλεόραση, που σε μια παραγωγή έξι επεισοδίων παίχθηκε αυτό το αριστουργηματικό μυθιστόρημα. Στην ερώτησή μου αν άρεσε στη φίλη φιλόλογο, η απάντησή ήταν αρνητική· γιατί, όπως υποστήριξε, είχε πολλές ερωτικές σκηνές. Α.Ι.Κ.

Με αφορμή αυτή τη συζήτηση ο Κάρολος Μητσάκης γράφει: «Οι ήρωες του Καραγάτση είναι βασικά homines erotici. Το πανίσχυρο ερωτικό ένστικτο καθορίζει τις σκέψεις και τα αισθήματά τους και κατευθύνει τις πράξεις τους. Έτσι όλα φαίνονται να είναι μια αλληλουχία συμπτώσεων, που αφετηρία τους είναι η libido. Οι άνθρωποι αυτοί έρχονται με την ίδια τη ζωή τους να επικυρώσουν, με τρόπο μάλιστα που δεν αφήνει περιθώρια για άλλες ερμηνείες, τη θεωρία του Freud. Όλα, ακόμα και οι πιο ευγενικές πράξεις, πηγάζουν από τα σκοτεινά σπλάχνα του ανθρώπου».

Κ. ΜΗΤΣΑΚΗΣ. (1977). Νεοελληνική Πεζογραφία: η Γενιά του ’30. Αθήνα: Εκδόσεις «Ελληνική Παιδεία», σ. 100.

Το Πάσχα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

«Το Πάσχα του 1887, ο Παπαδιαμάντης πηγαίνει στα Μεσόγεια της Αττικής, με σκοπό να εορτάσει μέσα σ’ ένα ταπεινό εκκλησίασμα. Ιδού τι διαπίστωσε: “…ευρέθησαν επτά ή οκτώ αυτοσχέδιοι ψάλται […] ήσαν εύρωστοι χωρικοί νεανίαι, και δεν τα έλεγον μεν απταίστως, αλλά δεν τα εδολοφόνουν ασυνειδήτως. Μόνον είς παραφώνως και ατάκτως έψαλλε, και ούτος ήτο διδάκτωρ της νομικής”[1]. Όποιος έχει πάει στην Εσπερία για να αγοράσει μυαλό, όποιος είναι δόκτωρ, μεγαλόσχημος, τιτλούχος, Παναγιώτατος, μεγαλειότατος, δεν έχει καμία τύχη μέσα στον κόσμο των διηγημάτων. Έτσι άλλωστε εξηγείται και η ιδιότυπη σιωπή τους. Παρότι η κοινότητα έχει πολλούς μορφωμένους: “Και ήσαν τόσοι και τόσοι στο χωρίον, σχολάρχαι, καθηγηταί, μισθοφόροι επιστήμονες με διπλώματα, μορφωμένοι ευπρόσωποι, καλλωπισμένοι”[2], πουθενά δεν γίνεται λόγος γι’ αυτούς».

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗΣ. (1997). Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ. Αθήνα: Καστανιώτη, σ. 143.

[1] ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. (1989). «Ο Επιτάφιος και η Ανάστασις εις τα χωρία», στο: Άπαντα, τ. 5ος. Επιμέλεια Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος. Αθήνα: Δόμος, σ. 121.

[2] ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ. (1989). «Το γράμμα στην Αμερική», στο: Άπαντα, τ. 4ος. Επιμέλεια Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος. Αθήνα: Δόμος, σ. 357.

Ένας μικρός ναός αφιερωμένος στην Οσία ΜΑΡΙΑ την ΑΙΓΥΠΤΙΑ

Ο μικρός ναός της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας βρίσκεται περίπου στη μέση του φαραγγιού του Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς. Το όνομα του Δρυμού πιθανότατα προήλθε από τον ναό αυτό, που εντοπίζεται λίγο έξω από τον ομώνυμο (εγκαταλελειμμένο πλέον) οικισμό. Οι πληροφορίες που θα παρείχε για τη χρονολόγηση του ναού η κτητορική επιγραφή έχουν χαθεί. Ωστόσο, ο Gerola αναφέρει χάραγμα με χρονολόγηση 1379, πληροφορία που κατατάσσει τον ναό στον 14ο αιώνα.

Πρόκειται για δρομικό μονόχωρο καμαροσκεπή ναό, στεγασμένο με ημικυλινδρική καμάρα χωρίς ενισχυτικά τόξα. Εξωτερικά η στέγη διαμορφώνεται με δίρριχτη κεραμοσκεπή που καλύπτεται με κεραμίδια βυζαντινού τύπου.

Οι συνολικές διαστάσεις του κτίσματος ανέρχονται σε 4,60 x 3,65 x 4,80 μ. (μήκος x πλάτος x ύψος), ενώ η είσοδος στο εσωτερικό επιτυγχάνεται από μια απλή ορθογώνια παραλληλόγραμμη θύρα το ανώφλι της οποίας αποτελείται από απλή ξύλινη δοκό. Το μοναδικό άλλο άνοιγμα που εντοπίζεται στον ναό είναι το παράθυρο της κόγχης του ιερού, που διαμορφώνεται από δύο μικρά τετράγωνα ανοίγματα χωρίς κάποιο γλυπτό διάκοσμο ή άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό.

Το εσωτερικό του ναού κοσμείται με εικονογραφικό πρόγραμμα που περιλαμβάνει, ως επί το πλείστον, σκηνές από τον Χριστολογικό κύκλο αλλά και μία από τον βίο της Οσίας Μαρίας. Οι τοιχογραφίες, έργα λαϊκού ζωγράφου που δρα στην ύπαιθρο της δυτικής Κρήτης στο πρώτο μισό του 14ου αιώνα, διακρίνονται για την ικανοποιητική τους ποιότητα και τα ενδιαφέροντα εικονογραφικά θέματα, αλλά έχουν εκτεταμένες φθορές.

Ο ναός έχει υποστεί μικρής έκτασης επεμβάσεις οι οποίες δεν επηρέασαν την αρχιτεκτονική ή τον τοιχογραφικό του διάκοσμο. Σε μεταγενέστερη επέμβαση, αδιευκρίνιστης περιόδου, θα πρέπει να τοποθετηθεί η κατασκευή των εξωτερικών αντηρίδων. Επιπλέον, μια ακόμα επέμβαση, άγνωστο προς το παρόν εάν ταυτίζεται χρονικά με την κατασκευή των αντηρίδων, είναι και η τοξωτή εγχάρακτη λίθινη πλάκα, πάνω από το εξωτερικό ανώφλι της εισόδου. Εκεί εύκολα διαβάζεται και η χρονολογία 1888, η οποία πιθανολογείται ότι σηματοδοτεί και την χρονιά ορισμένων επεμβάσεων.

Ακολούθως, και άλλες επεμβάσεις μικρής έκτασης έλαβαν χώρα, κυρίως αναφορικά με τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου του ναού και με τη συντήρηση των εξωτερικών κονιαμάτων.

ΠΗΓΗ: ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΣΑΜΑΡΙΑΣ

1η Απριλίου: Οσία Μαρία η Αιγυπτία

Η οσία Μαρία η Αιγυπτία κεντά δια του Σταυρού τον δράκοντα της πορνείας. Έργο του ζωγράφου Γιάννη Μενεσίδη, από τη Δράμα, μαθητή του Νίκου - Γαβριήλ Πεντζίκη.

«Η οσία Μαρία η Αιγυπτία, κυριολεκτικά ερχόμενη από άλλο κόσμο, ιπτάμενη αφρόδιτη που μεταμορφώθηκε σε αγία, πατώντας πάνω στον δράκοντα της πορνείας και της ανομίας, τρυπώντας τον με το κοντάρι του Σταυρού, ιστάμενη ορθή σαν σε ανάληψη, μεταξύ ουρανού και γης, πορευόμενη την οδό της Παναγίας και των αγίων, κόρη Χριστού που άλλαξε σώμα και ψυχή και νου περιφερόμενη στις ερημιές ως να την εύρει ο αββάς με το δισκοπότηρο, να τη μεταλάβει».

ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΓΟΥΝΕΛΑΣ. (1990). «Ο ζωγράφος Γιάννης Μενεσίδης», Σύναξη, τχ. 35 (Ιούλιος – Σεπτέμβριος), σ. 95.