Ξεφυλλίζοντας παλαιούς τόμους της Φιλολογικής Πρωτοχρονιάς: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Ο κυρ Αλέξανδρος της Σκιάθου. Προτομή σε μάρμαρο. Εστήθη στο Βόλο. Από τη Φιλολογική Πρωτοχρονιά (1962), σ. 43.

Η συγκύπτουσα γυναίκα στον Ευγγελιστή Λουκά

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Σε βυζαντινά χρονικά και ιατρικά συγγράμματα, αλλά και σε πολλές αγιολογικές πηγές, αναφέρονται αρκετές ασθένειες του γυναικείου φύλου. Κάποια απ' αυτά μάλιστα καταγράφουν και θεραπείες γυναικών από ανίατες ή επίπονες ασθένειες, που μπορούσαν να τις περιθωριοποιήσουν κοινωνικά ή και να αποβούν μοιραίες για τη ζωή τους. 

Στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα (Κυριακή Ι΄ Λουκά, 13: 10-17) ο Χριστός θεραπεύει τη συγκύπτουσα γυναίκα μέσα σε μια ιουδαϊκή συναγωγή, ημέρα αργίας του Σαββάτου. Η γυναίκα ήταν άρρωστη για δεκαεπτά ολόκληρα έτη. Ο αρχισυνάγωγος αγανακτεί για την κατάλυση της αργίας του Σαββάτου. Ο Χριστός αποκαλεί τη συγκύπτουσα γυναίκα «θυγατέρα του Αβραάμ», καυτηριάζοντας με αυτόν το τρόπο την υποκρισία των Φαρισαίων. Η απραξία των Ιουδαίων την ημέρα του Σαββάτου, με το εν λόγω θαύμα του Χριστού αντισταθμίζεται με πράξη αγάπης για τον άνθρωπο, ιδιαίτερα για μια γυναίκα που, στην εποχή του, η θέση της στον κοινωνικό περίγυρο ήταν υποτιμητική. 

«Για την Εκκλησία», γράφει ο Σταύρος Σ. Φωτίου, «οι θεσμοί υπάρχουν και δικαιολογούν την ύπαρξή τους όταν εξυπηρετούν και όχι όταν καταδυναστεύουν τον άνθρωπο. Οι νόμοι είναι μέσο και όχι σκοπός, αυτό που σώζει τον άνθρωπο δεν είναι ο τύπος αλλά το πνεύμα του νόμου. Προτεραιότητα έχει το πνεύμα και όχι το γράμμα του νομοθέτη. Η απολυτοποίηση των νόμων και η τοποθέτησή τους πάνω από τον άνθρωπο είναι παντελώς απαράδεκτη»· [ΣΤΑΥΡΟΣ Σ. ΦΩΤΙΟΥ. (2000). Ορθόδοξα Μηνύματα. Ερμηνεία Ευαγγελικών Περικοπών. Συμβολή στη διδασκαλία της Ορθόδοξης Χριστιανικής Αγωγής. Αθήνα: Γρηγόρης, σ. 63].

Η υποκρισία κι ο φαρισαϊσμός, ακόμη περισσότερο από την εποχή των Φαρισαίων είναι θεριεμένη και σήμερα… και σε κατ’ επίφασιν χριστιανούς. «Την καλησπέρα μου στα ιδανικά σας», απαντά ο Νίκος Καρούζος.

Μικρογραφία με τον Χριστό και την συγκύπουσα γυναίκα, από το Τετραευαγγέλιο με δερματόδετη στάχωση, μικρογράμματη γραφή, πλουσιότατη εικονογράφηση και εξαιρετικές μικρογραφίες. Χρονολογείται μεταξύ 12ου και 13ου αιώνα. Ανήκει στη λεγόμενη ομάδα της Νίκαιας, της οποίας πολλά χειρόγραφα συνδέονται με τα καλλιτεχνικά εργαστήρια της Κύπρου και της Παλαιστίνης, φ. 203r. Ιστορική Βιβλιοθήκη του πάλαι ποτέ Γυμνασίου Μυτιλήνης, νυν Πρότυπου ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Ο φιλάνθρωπος παπα-Φώτης

ΠΗΓΗ: Πολιτικά της Λέσβου, φ. 3171 (Κυριακή, 2 Νοεμβρίου 2025).

ΤΟ ΠΟΛΥΤΟΝΙΚΟ

ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ. (2017). «Το Πολυτονικό», στο: Άνω Τελεία. Αθήνα: Ίκαρος, σσ. 16-17.

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Άγιος Δημήτριος

Ανέσυραν δύο πνιγμένους

μαθητές του γυμνασίου

της Ελληνογαλλικής εμπορικής σχολής

τους είδε το σπίτι που μου ’διναν

όμως την κοπέλα δεν την πήρα

δέρμα πλιθιά με άχυρο

ανάστημα σαν κομπόδεμα

κάλτσα παραγεμισμένη

συρτά λαϊκής τέχνης κουφώματα

ανάμεσα στα μαλλιά

μια σοφίτα

πάνω από το μέτωπο

χειρομαντείας όνειρο ξεκούραστο

εικόνα γαλλικού vocabulaire

δασκάλα και των δύο μια κουτσή

καθώς ανεβαίνανε

μέσ’ απ’ τα γυαλιά της

μύριζε λάχανο

περπατούσαν με τερλίκια

ένα δύο τρία ή τέσσερα χρόνια

και ο εφοπλιστής έστειλε

εκ των αποθεμάτων του στην Ελβετία

αγοράσαν βότσαλα και χτίσανε

ασημικά πάνω στο μπουφέ

υαλόφρακτα δωμάτια

καναπέδες από δέρμα του Καναδά

θαυμάζουν το ένα και το άλλο τα ορφανά

γλάστρες με μαβιές ποδιές

μέσα στο θερμοκήπιο τραμπαλιζόντουσαν

από τον καιρό που πολεμώντας

πάνω από τις στέγες των εκκλησιών

εκδιωχθήκαν οι Βούλγαροι

που είχαν φθάσει

Λαγκαδόθεν και Γαλλικόθεν

με τον Σκυλογιάννη και τον Μαναστρά

στα πρόθυρα και τους σκόρπισε

ασπροφορώντας ο Άγιος Δημήτριος

και δεν αναπαυθήκαν

στο οίκημα με τα δέντρα

κατάντικρυ στα επικίνδυνα

θαλασσινά πηγάδια

που τρομάζουνε τα ορφανά

ότι ο δράκος θέλει να τα φάει

και τα κύματα σκέπασαν

την απαρνημένη του λοχία.

ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ. «Τους είδα στο σπίτι», στο: Ανακομιδή. Β'., τχ. 2 (Ιούλιος-Δεκέμβριος 1961), σ. 33-34· [περ. Διαγώνιος: https://www.greek-language.gr/periodika/mags/diagonios/1961/2/116888].

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: paletaart3 – Χρώμα & Φώς

«Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου» στο χέρι

Όταν μας έδιωξαν απ’ τον Παράδεισο η Μαρία έκλαιγε. Την πήγα τότε στο αντίκρυ ξενοδοχείο γιατί έπρεπε να συνεχίσουμε τη ζωή. Όταν βγήκαμε βράδιασε. Η Μαρία χάιδεψε την κοιλιά της. «Υπάρχει κι η ελπίδα» είπε.

Η ελπίδα που κάνει ακόμα πιο αβέβαιο τον κόσμο.

ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ. (1990). «Η ελπίδα», στο: Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου. Αθήνα; Κέδρος, σ. 95.

Αύριο είναι Κυριακή!

ΚΩΣΤΑ Ε. ΤΣΙΡΟΠΟΥΛΟΥ (1980). Μυστικός Δείπνος. Σχόλια ενός σημερινού στη θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυστοστόμου και στην εποχή μας. Αθήνα: Εκδοτικός Οίκος «ΑΣΤΗΡ» ΑΛ. & Ε. ΠΑΠΑΔΗΜHΤΡΙΟΥ, σσ. 9-10.